Czy są Tobie bliskie oddolne działania kulturowe i społeczne oraz zagadnienie animacji społeczności lokalnych w Gdańsku?  Może chciał_byś badawczo zagłębić się w ten temat, i masz już pomysł, jak do tego podejść? Jeśli tak, to możemy mieć coś dla Ciebie –  Instytut Kultury Miejskiej zaprasza do wzięcia udziału w naborze do Programu Oddolna Kultura, którego głównym celem jest przyjrzenie się wybranym zjawiskom/fenomenom z obszaru gdańskiej kultury nieinstytucjonalnej – czyli takim, które dzieją się za sprawą inicjatyw podejmowanych przez trzeci¹Trzeci sektor obejmuje ogół organizacji pozarządowych, rozumianych jako: NGOs, fundacje i stowarzyszenia, organizacje non-profit (nienastawione na zysk). Cechami charakterystycznymi przedstawicieli trzeciego sektora są solidarność, wzajemność i relacyjność, a także działanie na rzecz społeczeństwa. i czwarty sektor²Czwarty sektor to obszar aktywności społecznej obejmujący nieformalne grupy obywateli i inicjatywy oddolne, które działają poza strukturami instytucji publicznych, biznesu i organizacji pozarządowych. Są to działania spontaniczne, niezarejestrowane formalnie, często podejmowane lokalnie i tymczasowo, w odpowiedzi na konkretne potrzeby społeczne. Cechuje je elastyczność, brak hierarchii oraz silne zaangażowanie obywatelskie. Czwarty sektor odgrywa istotną rolę w budowaniu społeczeństwa obywatelskiego, uzupełniając działania trzech tradycyjnych sektorów.

Nie nakreślamy szczegółowych ram, formy i tematu badania, o ile nie wiąże się ono z kulturą instytucjonalną (tj. organizowaną lub wykonywaną przez instytucje publiczne). Pragniemy dać Wam przestrzeń do zbadania organicznych zjawisk, miejsc lub przedsięwzięć, aby wspólnie lepiej zrozumieć gdańską kulturę w ujęciu relacyjnym.  

Za Markiem Krajewskim (2013), kultura rozumiana właśnie w ten sposób, to model wzajemnych powiązań między jednostkami stanowiącymi określoną zbiorowość, determinujący jej tożsamość, funkcje oraz unikalne cechy, w tym sposoby organizacji danych przedsięwzięć.³Krajewski, M. (2013). W kierunku relacyjnej koncepcji uczestnictwa w kulturze. Kultura i Społeczeństwo, 57(1), 29-67.

[AKTUALIZACJA 20.01.2026] WYŁONIONE ZGŁOSZENIA I OPUBLIKOWANE RAPORTY

„Cyrkowy Gdańsk, czyli sztuka cyrkowa dawniej i dziś” autorstwa Dominiki Knap

W tym projekcie pasjonatka i miłośniczka cyrku, jak również świeżo upieczona gdańszczanka prześledzi losy cyrku w Gdańsku, zbada jego wpływ na kulturę miasta oraz obecną kondycję tego szerokiego zjawiska kulturalnego. Z racji na występowanie wielu białych plam badawczych w tym temacie, szczególnie w wymiarze lokalnym, „Cyrkowy Gdańsk” jawi się nam jako jeden z brakujących elementów kulturowego pejzażu miasta.

Raport z projektu „Cyrkowy Gdańsk, czyli sztuka cyrkowa dawniej i dziś” w formacie PDF można przeczytać tutaj.

„Kultura w Naturze: parki w Gdańsku jako miejsca współtworzenia kultury oddolnej” autorstwa Zuzanny Sarlej

Badaczka zaproponowała oryginalne podejście do badania gdańskich parków w percepcji ich użytkowników, oparte na powiązaniu kultura-natura. Dzięki kompleksowej metodologii pozwoli ono na uchwycenie sposobu praktykowania relacji gdańszczan z miejską naturą, barier i potencjałów w funkcjonowaniu parków jako miejsc przestrzeni oddolnych oraz wyzwań związanych z ich sezonowością.

Raport z projektu „Kultura w Naturze: parki w Gdańsku jako miejsca współtworzenia kultury oddolnej” w formacie PDF można przeczytać tutaj.

„Nowi sąsiedzi. Migranckie miejsca kultury i sztuki na mapie Gdańska” autorstwa Ksenii Orlovej

Projekt, wykorzystując analizę ilościową i jakościową ma na celu podkreślić i zmapować kulturalną i artystyczną działalność migrantów białorusko-, rosyjsko- i ukraińskojęzycznych w Gdańsku. Migranci tworzą nowe miejsca integracji, budując nowe lokalne więzi oraz rozszerzając obecne. Badaczka zamierza przygotować raport z mapą inicjatyw migranckich (poprzez QGIS), pozwalający na lepsze uwidocznienie działań często pomijanych w głównym nurcie narracji o gdańskiej kulturze.

Raport z projektu „”Nowi sąsiedzi. Migranckie miejsca kultury i sztuki na mapie Gdańska” w formacie PDF można przeczytać tutaj.

Efekty pracy badaczek zostały zaprezentowane podczas seminarium podsumowującego Program Oddolna Kultura, które odbyło się 8 grudnia 2025 r. o godz. 18:00 w Instytucie Kultury Miejskiej w Gdańsku – usłyszeliśmy nie tylko o założeniach projektów, ale też o tym jak przebiegały one od kuchni, czy o rekomendacjach dla dalszych edycjach Programu. Z regulaminem konkursu oraz protokołem z posiedzenia komisji konkursowej można zapoznać się, klikając w odnośnik w polu Zobacz Więcej po lewej stronie.