Czy są Ci bliskie oddolne działania kulturowe i społeczne oraz zagadnienie animacji społeczności lokalnych w Gdańsku?  Może chciał_byś badawczo zagłębić się w ten temat i masz już pomysł, jak do tego podejść?

Jeśli tak, to możemy mieć coś dla Ciebie –  Instytut Kultury Miejskiej zaprasza do wzięcia udziału w naborze do drugiej edycji Programu Oddolna Kultura, którego głównym celem jest przyjrzenie się wybranym zjawiskom obszaru gdańskiej kultury nieinstytucjonalnej – czyli takim, które dzieją się za sprawą inicjatyw podejmowanych przez trzeci¹Trzeci sektor obejmuje ogół organizacji pozarządowych, rozumianych jako: NGOs, fundacje i stowarzyszenia, organizacje non-profit (nienastawione na zysk). Cechami charakterystycznymi przedstawicieli trzeciego sektora są solidarność, wzajemność i relacyjność, a także działanie na rzecz społeczeństwa. i czwarty sektor.²Czwarty sektor to obszar aktywności społecznej obejmujący nieformalne grupy obywateli i inicjatywy oddolne, które działają poza strukturami instytucji publicznych, biznesu i organizacji pozarządowych. Są to działania spontaniczne, niezarejestrowane formalnie, często podejmowane lokalnie i tymczasowo, w odpowiedzi na konkretne potrzeby społeczne. Cechuje je elastyczność, brak hierarchii oraz silne zaangażowanie obywatelskie. Czwarty sektor odgrywa istotną rolę w budowaniu społeczeństwa obywatelskiego, uzupełniając działania trzech tradycyjnych sektorów.

To już kolejna edycja Programu, który, ku naszej uciesze, został bardzo ciepło przez Was przyjęty! W zeszłym roku otrzymaliśmy trzydzieści interesujących zgłoszeń, z których do realizacji wybraliśmy trzy – „Nowi Sąsiedzi” Ksenii Orlovej, „Cyrkowy Gdańsk” Dominiki Knap oraz „Kultura w Naturze” Zuzanny Sarlej – można się z nimi zapoznać tutaj.

Korzystając z uwag i wniosków po edycji pilotażowej, w tym roku startujemy nieco wcześniej – dając Wam czas na realizację badań już od lipca. Stawiamy również na zacieśnianie wspólnego doświadczeni i przepływ informacji między Badaczami, dlatego stworzymy warunki do sieciowania członków Programu.

Zmienia się rok, ale idea pozostaje ta sama. Nie nakreślamy zatem szczegółowych ram, formy i tematu badania, o ile nie wiąże się ono z kulturą instytucjonalną (tj. organizowaną lub wykonywaną przez instytucje publiczne). Pragniemy dać Wam przestrzeń do zbadania organicznych zjawisk, miejsc lub przedsięwzięć, aby wspólnie lepiej zrozumieć gdańską kulturę w ujęciu relacyjnym.

Za Markiem Krajewskim³Krajewski, M. (2013). W kierunku relacyjnej koncepcji uczestnictwa w kulturze. Kultura i Społeczeństwo, 57(1), 29-67. kultura rozumiana właśnie w ten sposób, to model wzajemnych powiązań między jednostkami stanowiącymi określoną zbiorowość, determinujący jej tożsamość, funkcje oraz unikalne cechy, w tym sposoby organizacji danych przedsięwzięć. Przekładając na prosty język: kultura wytwarza się między ludźmi dzięki ich działaniom i sposobie powstawania.

[AKTUALIZACJA 2.07 – WYŁONIONE ZGŁOSZENIA]

Po sukcesie zeszłorocznego pilotażu, w tym roku postanowiliśmy wydłużyć czas na działania badawcze i zaktualizować pulę honorarium do 17 500 zł brutto. Niezmiennie, naszą uwagę przykuły intrygujące i obiecujące zgłoszenia.

Do tegorocznej edycji zdecydowaliśmy się zakwalifikować następujące trzy projekty:

• „Mikroprzestrzenie ukojenia – dotyk, czas, wspólnota. Oddolne praktyki ceramiczne i sensoryczne w Gdańsku” autorstwa Izabeli Żerańskiej, przyznany budżet: 5000 zł

W tym projekcie badaczka zbada relacje tworzące się wokół warsztatów ceramicznych i manualnych. Wzięte pod lupę zostaną pracownie z Dolnego Tarasu – Przymorza, Zaspy i Żabianki. Projekt bierze za punkt wyjścia obserwację rosnącej potrzeby ograniczania nadmiaru bodźców dzięki aktywnościom offline. Badaczka spróbuje odpowiedzieć na pytanie w jaki sposób takie lokalne inicjatywy to zagospodarowują. Dowiemy się zarówno o motywacjach uczestników warsztatów i funkcjach społecznych pracowni.

• „Pchle targi jako element wzmacniania lokalnych więzi oraz budowania
  dialogu między generacjami” autorstwa Jakuba Krogula, przyznany budżet: 5500 zł;

Badanie, prowadzone przez pasjonata targowisk i antykwariatów zgłębi temat pchlego targu w Oliwie i jego wpływu na budowanie lokalnej społeczności. Korzystając z perspektywy autoetnograficznej pogłębionej wywiadami i literaturą zastaną, badacz podejmie się próby umieszczenia przypadku oliwskiego na szerszej mapie zjawisk inicjatyw sąsiedzkich oraz trendów, które są z nim utożsamiane, takich jak zero waste.

•  „Ocalenie tradycji gier podwórkowych w przestrzeniach wspólnych Gdańska” autorstwa Agaty Kamińskiej, przyznany budżet: 7000 zł.

W tym projekcie badaczka przyjrzy się gdańskim placom i przestrzeniom zabaw.  Odwiedzi kilka odmiennych od siebie osiedli Gdańska, aby zidentyfikować dawne i obecne sposoby spędzania czasu, w tym gier i zabaw, oraz tego, w jaki sposób dana przestrzeń i jej bariery mogą to u(nie)możliwiać. Badaczka przeprowadzi też wywiady z „depozytariuszami” praktyk – czyli dorosłych, którzy kiedyś bawili się na wskazanych placach oraz rodziców dzieci, które aktualnie korzystają z tych przestrzeni – aby poznać ich doświadczenia i refleksje.

Gratulujemy! Już teraz zapraszamy na seminarium podsumowujące tegoroczną edycję, które odbędzie się 8 grudnia 2026 r. o godz. 18:00 w siedzibie IKM.

Z Regulaminem konkursu możnazapoznać się, klikając w odnośnik w polu Zobacz Więcej po lewej stronie.

Zobacz tutaj protokół z posiedzenia komisji konkursowej

W razie pytań zapraszamy do kontaktu:

Kierownik Działu Badań i Rozwoju, dr Bartek Lis: e-mail: bartek.lis@ikm.gda.pl, tel. 573 209 058

Specjalista ds. badań, Jakub Osmański: e-mail: jakub.osmanski@ikm.gda.pl, tel. 573 209 049