Lokalizacja nowej siedziby IKM w Kunszcie Wodnym, oddana do użytku jesienią 2023, w bezpośrednim sąsiedztwie centrum handlowego Forum Gdańsk, ma szansę wpłynąć na zainteresowanie szerszej masy potencjalnych odbiorców oferty Instytutu. Jedną z takich grup jest niewątpliwie nastoletnia młodzież, która spędza swój wolny czas na terenie Forum i wokół niego.

Socjolożki dr Katarzyna Chajbos-Walczak i dr Zofia Małkowicz, na zlecenie Działu Badań i Rozwoju IKM, przyjrzały się tej grupie fokusowej w kilku etapach swojego badania, trwającego od wiosny do późnej jesieni 2024 roku. Na proces badawczy składały się: desk research i wywiady eksperckie; etnografia w Forum – obserwacje i wywiady swobodne z młodzieżą; tworzenie prototypów oferty dla młodzieży z zespołem IKM – Młoda Drama, Kino w IKM, Młody MediaLab; oraz późniejsza konsultacja tychże z młodzieżą (podzieloną na cztery grupy wiekowo-narodowościowe: 13-15; 16-19 – polskie i ukraińskie).

Jednym z ważniejszych wniosków płynących z badania jest różnorodność młodzieży odwiedzającej Forum, której nie da się zamknąć w jednym zbiorze. Sama galeria handlowa skupia jak w soczewce różne osoby nastoletnie, przychodzące tam z wielu względów (oczekiwanie na transport; estetyczna przestrzeń; bliskość szkoły; spędzanie czasu ze znajomymi). Ważnymi aspektami są tu – wiek, płeć, status społeczno-ekonomiczny,  narodowość (grupy polskie praktycznie nie mieszają się z ukraińskimi), bliskość miejsca zamieszkania, zainteresowania, a istotną zmienną – ilość czasu spędzanego w Forum.

Ze swobodnych wywiadów wynikło, że młodzi nie są z reguły otwarci na nowe doświadczenia i sposoby spędzania czasu, nie są przez to skorzy do wynajdywania ich samodzielnie. To powiedziawszy, młodzież wysoko ceni sobie rekomendacje od rówieśników, co może skłonić ich do wypróbowania czegoś nowego. Kluczowa dla nich jest spontaniczność i dobrowolność przy uczestnictwie w działaniach, ale przy tym regularność i przewidywalność potencjalnej oferty.

Notabene, czerpiąc wiedzę głównie z mediów społecznościowych jak Instagram czy TikTok, młodzież niejako zamyka się na to, co nowe poprzez mechanizmy powtarzalności algorytmów podsuwających im treści.

Młode osoby mają stosunkowo mgliste pojęcie o instytucjach kultury, które nierzadko kojarzą ze „sztuką wysoką dla ludzi z klasą”, przez to nie zainteresowane ich ofertą. Pomimo bliskości Forum i IKM, młodzież kojarzy głównie bryłę budynku Kunsztu Wodnego, w przeciwieństwie do profilu działalności samego instytutu. Tworzenie oferty tychże instytucji wymagałoby komunikowania się ścieżkami pozainstytucjonalnymi.

Należy przy tym zaznaczyć, że bezpośrednia komunikacja z młodzieżą nie należy do najłatwiejszych – wykazują oni nieufność, problemy ze skupieniem uwagi, często trudno im się otworzyć. Wysoko rozwinięte umiejętności interpersonalne osób współpracujących z młodzieżą, w tym tzw. Streetworkerów, są w tym względzie nieocenione.

Więź z osobą prowadzącą ewentualne warsztaty i zajęcia kulturalne lub instytucją je organizują jest zasadnicza do wygenerowania otwartości młodych inne, nowe formy uczestnictwa w kulturze. Częściowo jest to zapewniane przez fundację FOSA działającą w samym Forum i pobliską bibliotekę miejską, ale wciąż istnieje spora przestrzeń do uzupełnienia oferty wyżej wymienionych instytucji, co jest wskazówką dla IKM, podsuniętą przez autorki raportu.